Cochrane Risk of Bias (RoB 2) Nasıl Kullanılır?

Sistematik derlemenize dahil ettiğiniz randomize kontrollü çalışmaların metodolojik kalitesini değerlendirmek zorundasınız. Cochrane'in geliştirdiği Risk of Bias 2 (RoB 2), bu değerlendirme için güncel standarttır.

RoB 2 Neden Önemlidir?

Metodolojik kalite değerlendirmesi olmadan yapılan meta-analiz sonuçları yanıltıcı olabilir. Bias'a açık çalışmalar sistematik olarak abartılmış etki büyüklükleri üretebilir.

Cochrane 2022'den itibaren RoB 1'den RoB 2'ye geçişi tamamlamıştır. Güncel sistematik derlemelerin büyük çoğunluğu RoB 2 kullanmaktadır.

RoB 2'nin Beş Domain'i

Domain 1: Randomizasyon süreci

Rastgeleleştirme nasıl yapıldı? Saklama (allocation concealment) sağlandı mı?

Sinyaller: "Computer-generated random sequence" (low risk), sadece "randomized" yazıyor detay yok (some concerns), aynı kişi hem randomize hem tedavi veriyor (high risk).

Domain 2: Uygulanan müdahaleden sapmalar

Katılımcılar ve sağlık personeli kör müydü? Protokolden sapmalar var mıydı?

Domain 3: Eksik çıktı verisi

Kayıp veri ne kadar? Randomize edilenlerin kaçı analiz edildi?

Domain 4: Çıktı ölçümü

Sonuç değerlendirmesi kör yapıldı mı? Ölçüm yöntemi uygun mu?

Domain 5: Seçilen sonuçlar

Önceden belirtilen tüm çıktılar mı raporlandı? Yalnızca anlamlı çıkanlar mı yayınlandı?

Puanlama Sistemi

Her domain için üç sonuç vardır:

Low risk of bias (düşük risk)
Some concerns (bazı endişeler)
High risk of bias (yüksek risk)

Genel değerlendirme:

Tüm domain'ler low risk → Genel: Low risk
Herhangi bir domain'de high risk → Genel: High risk
High risk yok ama bazı domain'lerde some concerns → Genel: Some concerns

RoB 2 Uygulaması

Robvis paketi (R): Tüm çalışmaların RoB değerlendirmesini traffic light plot ve bar chart olarak görselleştirir. Makaleye eklenmesi artık standart haline gelmiştir.

Resmi Excel şablonu: Cochrane'in web sitesinden indirilebilir, domain sorularına göre yanıt verildikçe otomatik puanlar.

İki bağımsız değerlendirici: RoB değerlendirmesi iki araştırmacı tarafından bağımsız yapılmalıdır. Anlaşmazlıklar üçüncü kişiyle çözülür. Cohen's kappa raporlanmalıdır.

Sistematik derleme kalite değerlendirmesi desteği için ücretsiz görüşme talep edin.